Słownik Scenowca

  • 256b (256kB) –  skrótowe określenie intr o objętości maksymalnej nieprzekraczającej 256 bajtów
  • 4-channel (czterokanałówka) – odniesienie do typu utworu muzycznego w najbardziej klasycznym formacie Protrackera oraz nazwa zanikającej już dzisiaj kategorii w konkurencjach muzycznych odbywających się podczas party (4 channel compo)
  • 4k (4kB, czwórka) – skrótowe określenie intr o objętości maksymalnej nieprzekraczającej 4kB
  • 64k (64kB, sześćdziesiątkaczwórka) – skrótowe określenie intr o objętości maksymalnej nieprzekraczającej 64kB
  • 68k – dla odmiany – niespodzianka. To nie produkcja scenowa. 68k to skrócona forma liczby 68000 (68 kilo), która jest nazwą serii procesorów firmy Motorola MC68000, które znalazły zastosowanie między innymi w komputerach takich jak Amiga, Atari oraz Apple. Termin 68k uogólniany jest zwykle na całą rodzinę procesorów od MC68000 do MC68060 (czasami stosuje się też zapis 680×0)
  • advert – krótkie teksty, umieszczane w magazynach dyskowych bądź w plikach tekstowych stanowiące formę reklamy aktywnych swapperów. Niekiedy przystrajane ascii logosami
  • amisia – zdrobniałe określenie komputera Amiga
  • animacja – sekwencja szybko wyświetlanych obrazów tworzących wrażenie ruchu. Używany w odniesieniu do multimedialnych produkcji scenowych nie uruchamianych z pliku wykonywalnego, tylko odtwarzanych za pomocą typowego odtwarzacza plików wideo
  • animacja! – pejoratywne określenie efektów nie działających w czasie rzeczywistym, a w szczególności imitujących je
  • art-dysk – czyli dysk wypełniony sztuką przepiękną (zwany też slideshow’em)
  • artek – artykuł
  • artykularz – osoba parająca się pisaniem artykułów do magazynów dyskowych
  • ascii – taka jakby grafika tylko złożona z literek i znaczków. Nie wiedzieć czemu nazywana sztuką i związana niegdyś częściowo ze sceną
  • ascii maker – twórca ascii logosów, niegdyś nawet dość poważana scenowa funkcja. Dzisiaj ma małe zastosowanie bo i tak nikt nie czyta plików readme.txt ani nie robi advertów
  • atarynka – zdrobniałe określenie komputera Atari
  • Babcia Cwana (rip) – właścicielka pola namiotowego, filantropka, animatorka aktywnego wypoczynku podczas scenowych zjazdów nad morzem
  • bbstro – intro lub małe demko, którego głównym przeznaczeniem było zareklamowanie grupowych BBSów
  • bitplan – sposób reprezentacji punktu na ekranie
  • blitter – koprocesor służący do szybkiego kopiowania porcji pamięci, najczęściej używany podczas obsługi grafiki; nazwa pochodzi od BLIT, który jest skrótem od Block Image Transfer
  • bob – skrót od Blitter Object, podobny do sprite’a obiekt, który można animować na ekranie, używając do tego blittera
  • bonus stuff – wszelkie dobro nagrywane na dyskietkach przez swapperów, obok wiadomości tekstowej, do wyczerpania się miejsca na dysku, np.: obrazki, modułki, adverty, spready lub highscore’y z Deluxe Galagi
  • bootblock intro – intro mieszczące się całkowicie w bootblocku amigowej dyskietki, czyli o rozmiarze 1 kB.
  • bump mapping (bump) – wystepujący w demach efekt symulujący wypukłości powierzchni
  • chartsmag – odmiana magazynu dyskowego poświęcona głównie tworzeniu chartsów
  • chartsy – listy przebojów produkcji scenowych, dem, inter, dysków muzycznych i najpopularniejszych grafików, muzyków, programistów oraz parających się innymi profesjami scenowców, publikowane niegdys w magazynach dyskowych lub chartsmagach
  • chipsong (chip, chipek) – rodzaj lub gatunek minimalistycznej w brzmieniu i objętości, bardzo syntetycznej muzyczki wykorzystywanej niegdyś często w intrach, także intrach grup crackerskich
  • chunky-to-planar (c2p)  – operacja konwersji danych graficznych z trybu chunky na tryb planar
  • compo (alternatywnie: kompot, competyszyn) ? konkurs przeprowadzany podczas party w określonej kategorii (np. demo-compo – konkurs dla dem; 4 channel music compo ? konkurs na utwory czterokanałowe) w którym kolejność wyników ustalana jest za pomocą głosowania publiczności za pomocą tzw. votek lub elektronicznych systemów do głosowania
  • copperbar (rasterbar) – charakterystyczny efekt kolorystyczny z wykorzystaniem amigowego układu copper, bardzo popularny w pierwszej połowie lat ’90 i chętnie nasladowany na innych platformach
  • copy party – historyczna nazwa imprez demoscenowych, wywodząca się z okresu, kiedy służyły one przede wszystkim wymianie oprogramowania
  • cover – forma odręcznego rysunku na okładce dyskietki (także jedna z konkurencji na parties)
  • cracktro – programowana wizytówka grup crackerskich, prezentowana zazwyczaj automatycznie przed uruchomieniem pirackiej kopii gry lub programu
  • crazy-compo – rozrywkowe, często spontaniczne konkursy rozgrywane w trakcie party, podczas których osoby w nich uczestniczące robią rzeczy śmieszne i głupie ku uciesze pozostałych uczestników party
  • crazy-demo (krejzol, crazy) – produkcje demopodobne w których zaznacza się wyraźna dominacja warstwy lirycznej nad stroną techniczną, dla których rozgrywane są osobne competitions
  • czas rzeczywisty – termin odnoszony do sposobu przetwarzania i prezentowania danych opracowywanych przez programistę za pomocą procesora, w którym kolejne klatki animacji efektu wyświetlane są niezwłocznie po ich uzyskaniu
  • deadline – w odniesieniu do party komputerowego, wyznaczany i nieprzekraczalny termin oddawania prac do konkursów
  • delay (dilej) – opóźnienie w udzielaniu odpowiedzi na korespondencję swappingową. Dileje można „robić” chociaż tego nie wolno
  • Demoscena (scena, scena demo, scena komputerowa) ? subkultura wykorzystująca do celów twórczych komputery.
    Mało, chcę wiedziec więcej! »
    W przeciwieństwie do typowych prac artystycznych, wykonywanych z reguły za pomocą komputera i wyspecjalizowanego oprogramowania do tworzenia grafiki lub muzyki, dla scenowców komputer jest zarówno elementem służącym do pracy, jaki podmiotem dzieła. Demoscena twórczo wykorzystuje ograniczenia sprzętowe maszyn, stawiając sobie za cel ich przełamanie lub wykazanie (poprzez dopuszczalne oszustwa, bazujące na prostych trickach socjotechnicznych), że wybrana platforma sprzętowa pozwala osiągnąć więcej, niż wynika to z suchej specyfikacji technicznej. Traktowanie komputerów i ich ograniczeń jako wyzwania powoduje, że demoscena chętnie wykorzystuje do tworzenia swoich prac starsze komputery i konsole do gier (np. ZX Spectrum, Commodore VIC-20, Commodore 64, Atari XL/XE, Amiga 500, Amiga 1200, Atari STe, Atari Falcon 030, Atari 2600, Gameboy i inne), których specyfikacja techniczna nie zmieniła się znacząco od momentu wyprodukowania, w efekcie pozwala to na konkurowanie w zakresie muzyki, grafik i kodu na równych zasadach, w obrębie wybranej platformy sprzętowej.
    Ograniczenia poszczególnych komputerów przekładają się bezpośrednio na zasady konkursów scenowych (tzw. competitions, w skrócie: compos) oraz ograniczenia tzw. intr (dem, których rozmiar jest limitowany np. do 256 bajtów, 1/4/8/64/96 KB). Przykładowo konkurencje graficzne, zaliczane do kategorii oldschool i (grafiki tego typu często określane są mianem pixel art) z reguły mają ograniczoną rozdzielczość (w zakresie od 256×192 lub 160×200 do 640×512 punktów) i limitowaną paletę kolorów (od 8 do maksymalnie 256). Ograniczenia takie uzasadniają parametry poszczególnych komputerów: podstawowa rozdzielczość ekranu w ZX Spectrum wynosi np. (256×192 punkty). W przypadku music compos wiele konkurencji przywiązanych jest do specyficznych układów do generowania dźwięku wbudowanych w poszczególne komputery (np. trzykanałowy AY-3-8912 stosowany w ZX Spectrum i Amstradzie, czterokanałowy POKEY w komputerach Atari XL/XE oraz trzykanałowy SID 6581/6582/8580 montowany seryjnie w Commodore 64/128) lub wykorzystuje cechy popularnych w latach 90. trackerów (Protracker na Amidze z układem Paula operował 8-bitowymi próbkami odtwarzanymi równolegle na 4 kanałach dźwiekowych oraz FastTracker II na PC ( 16-bitowe próbki i 32 kanały).
    Oprócz konkurencji przygotowanych wyłącznie dla samodzielnych grafików i muzyków podczas imprez demoscenowych, tzw. parties (czasami demo-parties) rozgrywane są również konkursy na najlepsze intra i dema, produkcje łączące umiejętności grafików, muzyków i koderów (programistów). Dzieła spaja kod komputerowy, napisany w językach niskopoziomowych (assembler) lub wysoko poziomowych (np. C++). Program napisany przez kodera odpowiada za odgrywanie muzyki, wyświetlanie efektów i obrazków. Demoscena ma cechy sztuki performance?u, ponieważ większość efektów w demach i intrach wykorzystuje moc obliczeniową procesora, karty graficznej i cechy specjalizowanych układów (np. DSP w Atari Falcon030 lub układ dźwiękowy SID w Commodore 64), na podobnych zasadach jak współczesne gry komputerowe 3D, z jedną różnicą: dema i intra bardzo rzadko zawierają elementy interaktywne. Demo to zamknięta forma przypominająca kilkuminutowy teledysk.
    Intra są zminiaturyzowaną wersją dem, najczęściej tworzone są na współczesne komputery PC z Windows. Ograniczenia rozmiaru są konieczne, ze względu na ustawiczna ewolucję sprzętu zgodnego z IBM PC. W miniaturowym kodzie o rozmiarze 256 bajtów lub 4/64 KB, twórca musi zmieścić zarówno kod programu, grafikę i muzykę. Z reguły wielkość intr to okrągłe (w systemach dwójkowym i szesnastkowym) liczby będące wielokrotnością liczby 2 (2^8=256, 2^10=1024, 2^12=4096, 2^16=65536). Rozmiary intr mają historyczne znaczenie, przykładowo: 1024 to wielkość bootblocku dyskietki w formacie OFS (Amiga), w którym można zapisać proste cracktro, 64 KB to pojemność pamięci Atari 800 XL i Commodore 64.
    Demoscena powstała jako twórcze rozwinięcie subkultury crackerów (tzw. cracksceny), ta ostatnia zajmowała się i do dziś zajmuje się łamaniem zabezpieczeń programów oraz gier przed kopiowaniem. Dla crackerów zabezpieczenia różnego typu stanowią wyzwanie, jednak ich zajęcie nie ma cech finansowych, opiera się raczej na rywalizacji pomiędzy crackerami i grupami crackerów, którzy przechwalają się swoimi osiągnięciami w tzw. cracktrach (prototypach intr). Cractro z reguły wyświetlane jest przed uruchomieniem gry lub programu, zawiera prostą, syntetyczną muzykę (tzw. chiptune), przewijany przez ekran napis (tzw. scroll) z pozdrowieniami i creditsami oraz prosty efekt. W momencie powstania demosceny, pod koniec lat 80. pierwsze produkcje scenowe były rozprowadzane na dyskietkach i taśmach magnetofonwych przez swapperów za pośrednictwem zwykłej poczty, obok gier i programów komputerowych, których zabezpieczenia złamali crackerzy. W Polsce, na tzw. giełdach komputerowych kopie dema bywały nielegalnie sprzedawane na równi z pirackimi kopiami gier i programów.
    Demoscena ma cechy subkultury anarchistycznej, nie istnieją formalne określenia zasad konkursów scenowych, większość reguł jest zwyczajowa i opiera się na honorowym, niepisanym kodeksie. Do niepisanych zasad należy np. wykorzystywanie efektów cudzej pracy w swoich produkcjach, przypisywanie sobie cudzych dzieł lub sprzedawanie produkcji demoscenowych w jakiejkolwiek formie. Podobnie, nie ma formalnej organizacji udzielającej praw do zorganizowania imprez scenowych i przeprowadzenia competitions oraz określenia zasad konkursów ? wszystkie są zwyczajowe. System głosowania na party na poszczególne produkcje jest demokratyczny, każdy uczestnik imprezy, który opłacił wejściówke (pokrywającą koszty party, na którego organizacji również nie wypada zarabiać) i posiada identyfikator ma prawo oddać swój głos na dowolną produkcje prezentowaną w konkursie. Elementem porządkującym anarchistyczną strukturę demosceny są z jednej strony komputery i ich cyfrowa logika, konieczność pracy grupowej nad demami i intrami oraz element współzawodnictwa.
    Pojęcie demoscena często mylnie przypisywane jest również produkcjom tworzonym przez uczestników tej subkultury, czyli demom i introm. Prowadzi to do niepoprawnych znaczeniowo sformułowań, np. „Widziałem dziś ładną demoscenę.”, co powinno brzmieć: „Widziałem dziś ładną produkcję demoscenową.” lub „Widziałem dziś ładne demo”. Pojęcie bywa również mylnie kojarzone z programami komercyjnymi rozpowszechnianymi w wersjach demonstracyjnych.
    W latach 90. można było zaobserwować rozwój tzw. crazy sceny – nurtu, który za cel obrał sobie walkę z niekorzystnym zjawiskiem, jakim była nieuczciwa konkurencja (głosowanie na kolegów) i traktowanie dem jako środka to zdobycia wartościowej nagrody rzeczowej lub pieniężnej, przyznawanej za miejsca w czołówce. Wysokie nagrody wynikały z dużej skali ruchu – na imprezy demoscenowe przyjeżdżało ok. 1000 osób, każda z nich płaciła określoną wejściówkę, a nadwyżka pieniędzy (po opłaceniu sali, nagłośnienia, projektora i pozostałych kosztów imprezy) przekazywana była na nagrody. Crazy scena zapoczątkowała nurt polegający na tworzeniu słabych lub przeciętnych dem, za pomocą narzędzi uznawanych za lamerskie (np. BASIC, AMOS, DemoManiaC), które były pokazywane w wydzielonej kategorii, bez przyznawania nagród. Po odwróceniu trendów, współcześnie crazy scena skupia się na relacjonowaniu imprez scenowych oraz tworzeniu zabawnych filmów.
    Demoscena jest ruchem antykomercyjnym, choć w w swoich produkcjach często powiela schematy popkulturowe. Dzieła demoscenowe rozpowszechniane są nieodpłatnie (na zasadach zbliżonych do niektórych reguł licencji Creative Commons, choć licencja ta powstała znacznie później).
    [Powyższe hasło w większości opracował V0yager]


  • dentro – demko w pliku. Za duże na intro, za małe na demo – taka forma pośrednia.
  • design (dizajn) – występuje w demie lub intrze wówczas gdy efekty zmieniają się mniej więcej w głośniejszych momentach muzyki
  • dilejarz – osoba permanentnie robiąca dileje
  • disk stealer – swapper lub inny osobnik, który dostawał w kopercie dwie dyskietki, a notorycznie odsyłał jedną (lub wcale)
  • demo – praktyczny efekt działalności grupy scenowej czyli: grafików (2D i 3D), koderów, muzyków, designerów itp. Zazwyczaj jest to kilkuminutowa forma audio-wizualna skonsolidowana pod postacią programu komputerowego pokazująca potencjał twórczy, pomysłowość oraz umiejętności i wyobraźnię matematyczno-techniczną poszczególnych współautorów. Demo powinno zawierać efekty wizualne wyciskające siódme poty z procesora oraz układów graficznych, prezentowane w czasie rzeczywistym (animacje są tu ‚mniej cenione’) na ekranie monitora oraz oczywiście jakąś fajną muzyczkę. Algorytmy dem bazuja zarówno na aktualnych trendach i nowinkach dominujących we współczesnej grafice komputerowej (głównie PC, ekscesywne wykorzystywanie GPU), jak i sztuczkach optymalizacyjnych (szczególnie platformy 8 i 16-bitowe) uzyskiwanych dzięki dogłębnemu poznaniu specyfikacji hardware’u.
  • demo compo –  kulminacyjny element demoscenowej imprezy, czyli konkurencja dla dem
  • demomaniak –  program umożliwiający tworzenie dem z gotowych elementów, praktycznie bez posiadania umiejętności programistycznych. Z racji tego oraz niskiego poziomu tworzonych w nim prezentacji zwrot używany do dyskredytacji słabych produkcji podczas compotów (za pomocą okrzyków: wygląda jak robione demomaniaku itp.)
  • druciak ( wireframe ) – obiekt wektorowy narysowany za pomocą linii wzdłuż własnych krawędzi
  • dysk muzyczny (music disk) – odmiana produkcji scenowej z zestawem utworów muzycznych jednego, bądź więcej muzyków
  • elita (eliciarz, eliciarze) – grono scenowców, która uzyskało uzasadnione (lub nie) poważanie wśród innych scenowców za swoje scenowe dokonania (albo bez nich). Uwaga: nie mylić z gronem osób, które same siebie uważają za elitę – tutaj sprawdzić: lamer
  • endpart – finalna część dema w której umieszczane są zazwyczaj informacje o autorach, procesie produkcyjnym, anegdoty z życia i inne ciekawostki leżące na sercu.
  • endscroll – scroll umieszczony w endparcie
  • fakowanie (fejkowanie) – oszukiwanie, fałszowanie.
  • fakowanie stampów ? sposób na unikanie opłat za przesyłki pocztowe wykorzystywany chętnie przez swapperów w czasach przedinternetowych. Techniki fakowania mogły polegać na dokładnym narysowaniu znaczka pocztowego na kopercie lub lakierowaniu znaczków w celu ich późniejszego odzyskania i ponownego wykorzystania (np.: Klejem Biurowym). Informacje na temat technik fakowania znaczków, używanych preparatów i typów znaczków które najlepiej do tego celu się nadawały były wymieniane między swapperami, którzy potrafili ten sam znaczek puścić w obieg kilkanaście razy
  • fakowanie votek – proceder wypaczania wyników party za pomocą nieuczciwie wypełnianych kart do głosowania
  • flyby (flajbaj) – element dema lub demo bazujące głównie na prezentacji bezcelowych scen trójwymiarowych po których kamera pałęta się nie mniej bezcelowymi trajektoriami
  • fraktal – efekt oparty o wynalazek Pana Benoîta Mandelbrota (zasadniczo)
  • friendship – wyznawany przez wielu scenowców ideał przyjaznego nastawienia i życzliwości wobec innych scenowców
  • fuckings – osobliwa forma greetingsów (patrz: greetings)
  • fucktro – demo/intro z osobliwym przesłaniem
  • gfx – grafika, rysunek
  • glenz –  obiekt wektorowy z półprzezroczystym wypełnieniem ścianek
    rys. »
    Przykład glenz wektora w intrze Anarchy.
  • grafik – osobnik mający za zadanie wykonywanie oprawy wizualnej, logosów i innych detali do dem oraz uczestniczenia w graphics compo podczas party. W wolnych chwilach ogląda widoki i rysuje. Jego patronem jest  Tutanchamon.
  • grafika wektorowa – uproszczona reprezentacja grafiki trójwymiarowej za pomocą punktów i odcinków
  • graphics compo (gfx compo) – rozgrywający się podczas party konkurs na prace graficzne
  • greetingsy – element dema w którym grupa wyraża swój respekt w stosunku do innych grup scenowych lub osób
  • grupa scenowa – nieformalne porozumienie określonej liczby scenowców skupionych wokół mniej-więcej zdefiniowanego celu. Najważniejszą rzeczą dla zaistnienia grupy jest jej nazwa, a potem jest już z górki
  • hidden part (hidden) – niejawna część dema (lub innej produkcji), prezentowana wyłącznie po wykonaniu sekretnej czynności
  • hipek (hipcio, Hippoplayer) – najpopularniejszy na Amidze odtwarzacz modułów muzycznych
  • hot stuff (hotstafy) – miara nowości stuffu (np.: 100% hot stuff), którą szczycili się najobrotniejsi swapperzy. Czytaj też: stuff
  • ident (identyfikator) – zwyczajowa forma „zabezpieczania party” przez osobnikami, które nie ujściły opłaty wstępu, a także służąca łatwiejszemu nawiązywaniu kontaktów pomiędzy partowiczami i prawidłowemu adresowaniu pretensji oraz inwektyw
  • independent – status osoby nieprzynależącej do żadnej grupy scenowej, mogącej się przedstawiać wg. wzorca $ksywa/independent. Żartobliwie określana jako największa grupa na świecie
  • intro – rodzaj dema o bardzo małym rozmiarze, mierzonym w kilobajtach lub w bajtach. Typowo stosowane wielkości to 64 kB, 4 kB lub 256 bajtów, choć w scenowej przyrodzie oraz na niektórych party spotykane są konkursy wyznaczane innymi rozmiarami (np.: bootblock intro). Rozmiary inter wymuszają tworzenie warstwy wizualnej i dźwiękowej za pomocą pomysłowych algorytmów zawierających się w kodzie oraz bardzo mocnej kompresji danych, co odróżnia je od dem, nieograniczonych rozmiarowo i wykorzystujących dane w typowej postaci: bmp, jpg, ogg, mp3, wav itp.
  • invitka – rozpowszechniane w różnych formach, często w postaci dema, uroczyste zaproszenie na party dla scenowców
  • invitro – intro będące invitką
  • joystick – urządzenie, którego prawdziwy scenowiec nigdy nie używał, chyba, że w demie
  • koder – programista albo inny nieuk, który udaje, że umie w asemblerze lub językach wysokiego poziomu (na przykład C). Odpowiedzialny za kodowanie efektów i łączenie wszystkich elementów dema. Zazwyczaj też główny winowajca katastrofy wizualnej
  • koderskie kolory – coś strasznego
  • kompot – patrz: compo
  • kontakt (krócej: ctx) –  osoba nawiązująca relacje bądź będąca w relacji swaperskiej. Liczba posiadanych kontaktów była jedną z miar sprawności i klasy swappera
  • lama – zwierzę parzystokopytne z rodziny wielbłądowatych
  • lamer – obelga. Wieloznaczne określenie, zależne od kontekstu i czasu. W dawnych czasach lamerami mogły być określane wszystkie osoby niezaznajomione sceną, lub zainteresowane jedynie graniem. Lamerami określano także scenowców łamiących zasady etyki scenowej
  • launcher – program służący do uruchamiania innych programów
  • loader – fragment programu odpowiedzialny za wczytywanie lub też rozpakowywanie skompresowanych danych danych dema do pamięci, czasami także wykonujący w tym czasie zajmujące uwagę widza sztuczki, efekty, wyświetlający paski postepu, obrazki lub odgrywający muzyczkę
  • mag – patrz: magazyn dyskowy
  • magazyn dyskowy (mag, zin) – forma publicystyki scenowej, wydawanej przez grupy scenowe w postaci programów (początkowo na dyskietkach) zawierających aktualności, recenzje z party, felietony, polemiki, składy grup, messagesy, adverty, zmiany poziomu wody na Bugu we Włodawie, muzyczkę w tle itp. Dziś wymarłe z racji braku laku
  • megademo – zamierzchła formuła dema o konstrukcji wieloczęściowej, w której progresja pomiędzy poszczególnymi częściami nastepuje po akcji wykonanej przez użytkownika (np.: poprzez naciśnięcie przycisku myszki lub spacji), a poszczególne części łączone są zwykle loaderem. W niektórych megademach prezentacja nie następowała linowo. Możliwe było wybieranie poszczególnych części za pomocą menu, do którego następował powrót po jego zakończeniu.
  • member (group member) – członek grupy demoscenowej mogący przestawiać się w postaci: $ksywa/$nazwa grupy(…&$nazwa grupy_N,  jeżeli należy do większej ilości grup, co nie jest zabronione)
  • metaballs (bloby) – kuleczki, które sprawiają wrażenie, jakby się do siebie lepiły
  • modek – patrz: moduł muzyczny
  • modem trader ? historycznie osoba odpowiedzialna za rozsyłanie produkcji swojej grupy scenowej za pomocą modemów i BBS-ów, dziś Internet trader używa do tego Internetu
  • moduł muzyczny (lub krótko: moduł, modek, mod) – plik muzyczny stworzony za pomocą trackera zawierający zapis nutowy oraz zsamplowane instrumenty
  • modzić – tworzyć moduł muzyczny (pokrewne z traczyć)
  • msx – muzyka
  • multichannel – rozszerzony typ trackerowego pliku muzycznego z większą niż 4 liczbą równolegle odtwarzanych ścieżek lub typ konkursu muzycznego podczas party (multi channel compo)
  • muzyk – od normalnego muzyka różni się tym, że cośtam sobie ględzi na komputerze czy coś takiego, albo odwrotnie
  • mydelniczka – określenie modelu C64 o charakterystycznym, obłym kształcie
  • newschool – stylistyka prodki operująca współczesnymi formami estetycznymi
  • no copy – deklaracja autora pracy graficznej podkreślająca oryginalne pochodzenie pomysłu na wykonaną grafikę, można spotkać na wielu obrazkach od połowy lat ’90 po fali kontrowersji związanych z przerysowywaniem lub skanowaniem istniejących obrazów
  • no spread (not to spread) – klauzula opatrująca prace nie przeznaczone do rozpowszechniania i upubliczniania.
  • obiekt – termin używany w odniesieniu do trójwymiarowych rzeczy latających po ekranie w trakcie dema
  • oldschool – stylistyka produkcji odwołująca się do estetyki bardziej wiekowych komputerów
  • org – organizator party, osoba odpowiedzialna za wszelkie opóźnienia i awarie
  • organizer – szef grupy demoscenowej
  • pack – kolekcja (składanka) produkcji scenowych zebrana przez twórcę packa wg. jego uznania i służąca łatwiejszemu rozpowszechnianiu i uruchamianiu. Packi zwykle posiadały własny launcher z ładnym menu w celach estetyki i wygody. Składały się głównie z intr oraz dentr, których większa liczba mogła zmieścić się na jednej dyskietce.
  • part – wyróżnialna estetycznie lub technicznie część dema, intra lub innej produkcji. Party mogą być oddzielane naturalnie np.: loaderami, decruncherami itp., często też pomiędzy partami następuje zmiana utworu muzycznego oraz innych elementów produkcji. Zamierzchłe formy dem, w szczególności megadema, składały się z wielu partów, które kończyły się po podjęciu akcji przez użytkownika (np.: naciśnięciu klawisza). Megadema zawierały też guest-party czyli elementy stworzone poza zasadniczym zespołem grupy tworzącej demo. We współczesnych demach najczęściej spotykane są endparty, zawierające zazwyczaj endscrollery.
  • party (copy party, party komputerowe) scenowa impreza której odbywają się konkursy (kompoty) w różnych kategoriach, umożliwiająca wymianę informacji i doświadczeń, zawiązywaniem i pogłębianiem znajomości
  • party jest chujowe – tradycyjnie kurtuazyjny, werbalny wyraz uznania wobec imprezy oraz jej organizatorów
  • party raport (raport) – relacja z party w formie artykułu pisana przez jego uczestnika. Gęsto przeplatana nieistotnymi treściami z punktu widzenia meritum poruszanej kwestii np.: informacjami o stanie czystości toalet w PKP itp.
  • pattern – w budowie modułu muzycznego, wyodrębniony element konstrukcji aranżu
  • pixelowanie (pikselowanie, pixel art) ? technika tworzenia grafik (zazwywczaj w niskiej rozdzielczości, max 640 x 512 px) w ograniczonej palecie kolorów (8, 16, 32, max 256) polegająca na ręcznym stawianiu pixeli przez grafika, bez użyciu żadnych (poza podstawowymi) specjalistycznych funkcji programów graficznych.
  • plazma (plasma) – efekt spotykany w demach i intrach wykorzystujący rotację palety kolorów
  • plikówa – demo w pliku
  • plot – prostszy efekt polegający na wyświetlaniu na ekranie animowanych wzorków złożonych z kropek
  • Poczta Polska – nieoficjalny sponsor polskiej demosceny lat dziewięćdziesiątych
  • prekalkulacja (prekalk) – przetwarzanie danych, częściowo lub w całości,  przed ich zaprezentowaniem, w odróżnieniu obliczeń dokonywanych w czasie rzeczywistym, które to wykonywane są sukcesywnie, podczas ich prezentowania
  • procka (procedura) – zaimplementowany w praktyce programistycznej algorytm mający przetwarzać dane w dający się przewidzieć sposób
  • prodka – zdrobnienie od produkcja, czyli praktyczny efekt zmarnowanego przed party czasu w postaci zgłoszonego do kompotu lub upublicznionego dzieła
  • Protracker –  klasyczny program amigowy typu tracker, istniejący w niezliczonej liczbie odmian na wiele systemów operacyjnych
    rys »
    screenshot Protrackera
  • ramka  – miara płynności efektu w demie, maksymalna ilość wyświetlanych klatek przy danym odświeżaniu ekranu. Demo mogło „mieścić się” lub „chodzić w” jednej ramce, ewentualnie w dwóch i więcej ramkach. Mniej = lepiej
  • recka – recenzja w formie artykułu
  • release – upublicznienie produkcji lub upubliczniona produkcja
  • resulty (resultsy, rezultaty) – wyniki konkursów
  • ripper – program służacy do grzebania we wnętrznościach cudzych programów w celu odzyskania zaszytych w środku danych lub osoba zajmująca się wymienionymi tu czynnościami
  • ripping (ripowanie, rypanie) – wyciąganie danych z programów, dem lub gier. Alternatywnie określenie podkradania elementów cudzej pracy
  • rubber vector –  obiekt wektorowy symulujący sprężystość struktury
  • rulez – np.: Amiga
  • saddam hussein – bardzo fajny, amigowy wirus
  • scene watcher – nic nie robi ale wszyscy się cieszą, że jeździ na party albo chociaż ogląda czasem dema
  • scenowiec – aktywny uczestnik życia demoscenowego. Jego specyficznym hobby jest niezgadzanie się z nieprofesjonalnymi poglądami (z punktu widzenia profesjonalnego scenowca) na temat sceny oraz zasad nią kierujących i ich aktywne korygowanie poprzez aktywną krytykę, szczególnie w Internecie. Obiektem niezgadzania się może być zarówno inny scenowiec, lamer lub redaktor telewizji lokalnej.
  • scroll –  efekt przesuwania po płaszczyźnie grafiki lub tekstu. Z czasem także sam efekt przesuwania tekstu zwykł być nazywany scrollem, nawet jeśli poruszał się on w trzecim wymiarze (np.: starwars scroller). Umieszczony na końcu dema nazywany endscrollem.
  • sekwencja (sample, sampling) – scenowe określenie loopów muzycznych zawierających np.: partie perkusji, gitary lub innych instrumentów, wykorzystywanych w modułach. Dawniej umożliwiające przyoszczędzenie nieco wykorzystania kanałów i osiągnięcie lepszego brzmienia, lecz bywało także kontrowersyjnie nadużywane (podobnie do animacji w demach)
  • send – swaperska przesyłka listowna bądź paczka
  • shadebobs – animowane boby, które pozostawiają po sobie ślady na ekranie
  • sinus scroll – typ scrolla, w którym dodatkowo tekst faluje
  • skan! – eksklamacja służąca demaskowaniu nieetycznych technik używanych podczas tworzenia prac graficznych (podobne do: animacja!)
  • sleeping room – gwarantowane przez organizatorów scenowego party miejsce na rozłożenie śpiwora. Niegwarantowanymi dodatkami do niego bywają: cisza, spokój, bezpieczeństwo przedmiotów osobistych, komfortowa temperatura, miękkie podłoże ale rzadko wszystkie razem, a często żadne z powyższych.
  • slideshow – produkcja scenowa będąca pokazem prac jednego bądź większej liczby grafików. Alternatywne znaczenie to określenie bardzo powoli działającego efektu w demie
  • spektruś – to wiadomo, spektrumna inaczej
  • spread – plik tekstowy o charakterze łańcuszka, rozsyłany pomiędzy swapperami po uzupełnieniu o określone treści (dowcipne, popierające coś itp.)
  • spreadowanie – rozpowszechnianie, rozprowadzanie, powielanie stuffu
  • sprite – sprzętowo animowany obiekt graficzny, umieszczony w pamięci komputera niezależnie od grafiki tła
  • standard (stand, walić standardy) – w swaperskim slangu określenie wiadomości o stałej treści, rozsyłanej do wielu osób. Praktyka ta miała na celu zaoszczędzenie czasu przez swappera posiadającego nadmierną liczbę kontaktów. Czasami nadużywana, nabrała na scenie pejoratywnego wydźwięku, szczególnie w określeniu „walenie standardów”
  • starfield – efekt podobny do przelatywania przez przestrzeń kosmiczną – mnóstwo szybko przelatujących obok gwiazd (taki star trek)
  • streaming compo – rodzaj konkursu muzycznego w którym biorą udział utwory dostarczane w formacie strumieniowanego audio (mp3, ogg, wav, ape itp.)
  • stuff – dobra będące w posiadaniu scenowca, którymi może podzielić się z innymi scenowcami (nie mylić z warez)
  • stamps back – swaperskie żądanie zwrotu znaczków z przysłanego listu. Znaczki należało oderwać wraz z fragmentem koperty i włożyć do koperty z listem zwrotnym aby mogły posłużyć w celach niekoniecznie kolekcjonerskich
  • sucker – osoba która się sfrajerzyła łapiąc czaszkę w Deluxe Galaga
  • sux – epitet wyrażający głębokie zniesmaczenie
  • supporter – osoba wspierająca innych posiadanym dostępem do dóbr materialnych i niematerialnych (np.: moral supporter)
  • swapper – osoba odpowiedzialna za rozsyłanie i wymianę produkcji demoscenowych za pośrednictwem Poczty Polskiej. Funkcja zanikła wraz z upowszechnieniem się Internetu. Ulubionym zwierzęciem swappera był łabędź
  • swapping – czynność utrzymywania kontaktu oraz wymiany stuffu dokonywana przez swaperów
  • swaptro – intro lub małe demko, którego głównym przeznaczeniem było zareklamowanie grupowych swapperów. Przeważnie wypuszczane bez okazji i nie nadające się na kompot
  • thorus – jeden ze standardowych obiektów wykorzystywany w demach, przypominający ciastko słodkie typu gniazdko
  • tracker – edytor muzyczny (np.: Protracker, Fast Tracker 2, DigiBooster Pro) o charakterystycznym sposobie wyświetlania nut oraz komend sterujących za pomocą liczb i cyfr w pionowych kolumnach. Trackery istnieją na platformy 8 i 16 bitowe. Mogą pracować w oparciu o dźwięk syntezowany oraz samplowany
  • trackerowanie (trackowanie, traczenie) – potocznie komponowanie modułów muzycznych w trackerze
  • trackmo – demo wczytujące swoje dane bezpośrednio z dyskietki, z pominięciem systemu operacyjnego
  • tunel – efekt lotu w tunelu, często z poruszającymi się wewnątrz światłami, dodatkowymi obiektami, bump mappingiem, zakrzywieniami itp.
  • tv-box – efekt rzutowania na ścianę trójwymiarowego obiektu innego efektu. Nazwa przyjęta na scenie zgodnie z życzeniem Azatotha, który w demie Enigma grupy Phenomena, prawdopodobnie po raz pierwszy zastosował z powodzeniem ten manewr.
  • unlimited bobs – udawanie, że da się na ekranie mieć nieskończoną liczbę bobów
  • votka (vote sheet) ? papierowa karta do głosowania, na której każdy uczestnik party ma prawo oddać głos na najlepsze według niego, prezentowane w konkursach utwory. Wypierana przez elektroniczne systemy do głosowania aczkolwiek nadal spotykana
  • voxel (apacz) – efekt symulujący przelot nad (najczęściej górzystym) krajobrazem
    jej obrotami (rotator), czyli połączenie dwóch klasycznych efektów
  • warez – określenie nielegalnego oprogramowania
  • wild – kategoria compo dla produkcji wykonanych i dostarczonych w technice dowolnej (zarówno względem nośnika, platformy na której jest uruchamiana, jak i tematyki)
  • world record – efekt, którego uzyskanie jest unikalnym osiągnięciem w danym czasie i ustanawia poprzeczkę ponad dotychczasowe dokonania innych koderów. W czasach świetności komputerów 8/16 bit była to miara dość obiektywna, jednoznaczna i wzbudzała powszechny respekt.
  • zin – patrz: magazyn dyskowy
  • zoomrotator – powiększanie (i zmniejszanie też) grafiki (zoom), wraz z jej obrotami (rotator), czyli połączenie dwóch klasycznych efektów

 

ps: ciągle ß ale już mniej. Można zawsze nadsyłać propozycje uzupełnienia i modyfikacji pod postem Slownik Hasel Scenowych Wykopalińskiego lub na jakiś adres. Słownik jest opracowaniem zbiorowym.

---